Việc sửa đổi Thông tư 133/2016/TT-BTC – hướng dẫn chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) – đang được dự kiến thực hiện từ năm 2026 theo định hướng tại Đề án chuyển đổi quản lý thuế của Bộ Tài chính (đính kèm Quyết định 3389/QĐ-BTC). Trong bài viết này, Robert Nguyễn Huy sẽ phân tích chi tiết!
Sẽ sửa đổi Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp nhỏ và vừa từ năm 2026
1. Cơ sở, lộ trình và định hướng sửa đổi Thông tư 133 từ 2026
1.1. Cơ sở quy định sửa đổi
Ngày 06/10/2025, Bộ Tài chính ra Quyết định số 3389/QĐ-BTC về việc phê duyệt Đề án Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán. Trong Đề án này, tại Mục 4 về “Nhiệm vụ – giải pháp hoàn thiện chính sách, phương pháp quản lý thuế hộ kinh doanh”, có quy định:
“Từ năm 2026 và theo lộ trình sửa đổi chính sách thuế: Thông tư số 132/2018/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ; Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp nhỏ và vừa được rà soát, sửa đổi.”
Điều này cho thấy nhà nước đặt mục tiêu thay đổi, hoàn thiện hơn hệ thống kế toán cho DNNVV, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quản lý, minh bạch và hỗ trợ doanh nghiệp.
Việc sửa đổi Thông tư 133 không phải là điều mới mẻ trong năm 2025 – thực tế, năm 2025 Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 46/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ 01/7/2025, để sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 133/2016, trong đó tập trung vào Điều 10 (Đăng ký sửa đổi chế độ kế toán).
Tuy nhiên, định hướng 2026 gợi mở việc sửa đổi toàn diện hơn, không chỉ là những điều chỉnh nhỏ.
1.2. Lộ trình dự kiến
Từ 01/7/2025: áp dụng Thông tư 46/2025/TT-BTC để sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 133/2016, nhất là các quy định về quyền tự thiết kế chứng từ, sổ kế toán, hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính.
Từ năm 2026 trở đi: theo Đề án 3389/QĐ-BTC, toàn bộ Thông tư 133/2016 sẽ được “rà soát, sửa đổi”, tức là không chỉ bổ sung mà có thể thay đổi cấu trúc, cách tiếp cận, nguyên tắc áp dụng cho DNNVV.
Lộ trình cụ thể (thời điểm công bố dự thảo, lấy ý kiến, ban hành văn bản mới, thời điểm áp dụng) vẫn phải chờ các dự thảo từ Bộ Tài chính công bố trong thời gian tới.
2. Quy định hiện hành về sổ kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa
Trước khi bàn đến sửa đổi, cần hiểu rõ quy định hiện hành. Dưới đây là điểm nổi bật của Thông tư 133/2016 về sổ kế toán DNNVV.
2.1. Yêu cầu chung
Theo Điều 88 Thông tư 133/2016/TT-BTC, quy định:
- Chức năng sổ kế toán: Sổ kế toán dùng để ghi chép, hệ thống và lưu giữ toàn bộ các nghiệp vụ kinh tế – tài chính đã phát sinh theo nội dung kinh tế và trình tự thời gian, có liên quan đến doanh nghiệp. Mỗi DNNVV chỉ có một hệ thống sổ kế toán cho một kỳ kế toán.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa phải thực hiện các quy định về sổ kế toán trong Luật Kế toán 2015 và các văn bản hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế. - Mẫu biểu sổ kế toán: Doanh nghiệp được tự xây dựng biểu mẫu sổ kế toán riêng, miễn là đảm bảo cung cấp thông tin giao dịch kinh tế một cách đầy đủ, minh bạch, dễ kiểm tra – kiểm soát – đối chiếu. Nếu không tự xây dựng, doanh nghiệp có thể áp dụng Phụ lục 4 kèm theo Thông tư 133/2016 nếu phù hợp với hoạt động.
- Hình thức ghi sổ kế toán: Tùy vào đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý, doanh nghiệp có thể tự thiết kế hình thức ghi sổ – miễn sao thông tin giao dịch được phản ánh đầy đủ, kịp thời, dễ kiểm soát, kiểm tra, đối chiếu.
Ngoài ra, Thông tư 133/2016 cũng quy định hệ thống tài khoản (Phụ lục 1), báo cáo tài chính (Phụ lục 2) và chứng từ kế toán (Phụ lục 3).
2.2. Một số hạn chế trong thực tiễn
Chế độ tài khoản theo Thông tư 133 chủ yếu dừng ở cấp 1, chỉ một số tài khoản đến cấp 2 (ít chi tiết hơn so với doanh nghiệp lớn)
Doanh nghiệp phải xin phép cấp quản lý kế toán nếu muốn sửa đổi tài khoản, biểu mẫu, báo cáo tài chính – thủ tục này tạo ra độ trễ và rào cản.
Việc điều chỉnh một số chỉ tiêu báo cáo tài chính đối với trường hợp đặc thù phải báo cáo Bộ Tài chính để được hướng dẫn
Khung mẫu mặc định có thể không phù hợp với hoạt động thực tế của một số doanh nghiệp nhỏ, dẫn đến việc doanh nghiệp phải “luồn lách” để phù hợp hơn với thực tế.
3. Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2025 & các nghị định hướng dẫn
Việc sửa đổi chế độ kế toán của DNNVV không đứng riêng rẽ mà liên quan chặt chẽ với chính sách hỗ trợ cho DNNVV, được quy định trong Luật Hỗ trợ DNNVV và các nghị định hướng dẫn.
3.1. Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện hành
Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay vẫn là Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, vì chưa có văn bản nào thay thế nó tính đến tháng 10/2025.
Luật này quy định các nguyên tắc hỗ trợ: tôn trọng quy luật thị trường, công khai minh bạch, hỗ trợ có trọng điểm, có thời hạn; doanh nghiệp được lựa chọn mức hỗ trợ có lợi nhất nếu đáp ứng được nhiều mức hỗ trợ khác nhau; ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ do phụ nữ làm chủ, sử dụng nhiều lao động nữ hơn.
3.2. Các nghị định hướng dẫn
Một số nghị định đang áp dụng hoặc được sửa đổi, có liên quan:
Nghị định 80/2021/NĐ-CP: hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Nghị định 45/2024/NĐ-CP: sửa đổi Nghị định 39/2019/NĐ-CP tổ chức và hoạt động Quỹ phát triển DNNVV.
Nghị định 210/2025/NĐ-CP: sửa đổi, bổ sung quy định về đầu tư cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo, có hiệu lực từ 15/9/2025.
Dù các quy định hỗ trợ này không trực tiếp quy định về kế toán, nhưng chúng tạo khung chính sách tổng thể hỗ trợ doanh nghiệp – trong đó việc minh bạch tài chính, sổ sách rõ ràng, báo cáo tài chính hợp chuẩn sẽ là một điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận nguồn hỗ trợ, vốn vay ưu đãi, thụ hưởng các chính sách ưu đãi.
4. Những điểm thay đổi nổi bật dự kiến & kiến nghị cho doanh nghiệp
Khi Thông tư 133/2016 được sửa đổi toàn diện từ năm 2026, nhiều điểm quan trọng có thể sẽ được thay đổi theo xu hướng đơn giản hóa, trao quyền tự chủ nhiều hơn và nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp. Dưới đây là những điểm được dự báo sẽ là trọng tâm thay đổi, cùng kiến nghị cho doanh nghiệp:
4.1. Xu hướng quản lý “hậu kiểm” thay vì “tiền kiểm”
Thông tư 133 hiện tại có quy định doanh nghiệp muốn sửa đổi biểu mẫu kế toán, tài khoản, báo cáo tài chính phải đăng ký, xin phép hoặc báo cáo trước. Tuy nhiên, từ Thông tư 46/2025/TT-BTC, tên “Đăng ký sửa đổi” đã thay đổi thành “Sửa đổi” – tức bỏ yêu cầu đăng ký trước, cho phép doanh nghiệp tự chỉnh sửa theo thực tế, chịu trách nhiệm về các thay đổi đó.
Dự kiến khi sửa đổi toàn diện, mô hình quản lý kế toán sẽ tiếp tục theo xu hướng này: trao quyền tự chủ cao hơn cho doanh nghiệp, chịu trách nhiệm giải trình hậu kiểm nếu có sai phạm.
4.2. Tự do hơn trong thiết kế biểu mẫu, tài khoản và chỉ tiêu báo cáo tài chính
Doanh nghiệp có thể tự xây dựng hoặc sửa đổi biểu mẫu chứng từ, sổ kế toán, tài khoản kế toán, và bổ sung chỉ tiêu báo cáo tài chính mà không cần xin phép, miễn sao phải tuân thủ nguyên tắc kế toán, đảm bảo tính minh bạch, dễ kiểm tra – kiểm soát.
Việc bổ sung chỉ tiêu báo cáo tài chính cho phù hợp với đặc thù doanh nghiệp sẽ được thuận lợi hơn, chỉ cần thuyết minh rõ ràng về những điểm bổ sung đó (thay vì phải báo Bộ Tài chính xin phép).
Doanh nghiệp phải ban hành Quy chế hạch toán kế toán nội bộ trong trường hợp thực hiện sửa đổi hoặc bổ sung nhằm minh bạch lý do, trách nhiệm, cách áp dụng.
4.3. Bãi bỏ thủ tục xin phép, giảm rủi ro hành chính
Hiện tại, nếu doanh nghiệp muốn sửa đổi tài khoản cấp 1, 2 hoặc bổ sung chỉ tiêu báo cáo tài chính, phải có sự chấp thuận hoặc hướng dẫn từ Bộ Tài chính hoặc cơ quan quản lý. Khi sửa đổi toàn diện, dự kiến các yêu cầu xin phép này sẽ được loại bỏ hoặc chỉ giữ ở mức tối thiểu, hướng đến cơ chế tự kiểm soát.
4.4. Yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm giải trình
Mặc dù doanh nghiệp được tự chủ cao hơn, nhưng đổi lại mức độ trách nhiệm cũng cao hơn:
Các thay đổi phải tuân nguyên tắc kế toán, không gây sai lệch các chỉ tiêu tổng hợp trên báo cáo tài chính
Trong báo cáo tài chính phải thuyết minh chi tiết các nội dung đã bổ sung hoặc thay đổi
Doanh nghiệp phải có cơ chế kiểm soát nội bộ (quy chế hạch toán, quy trình kiểm tra, trách nhiệm người ký) để đảm bảo tính trung thực, tin cậy
Khi có kiểm tra của cơ quan thuế, tài chính, kế toán phải có cơ sở giải trình (biện minh) về những điểm thay đổi so với mẫu chuẩn.
4.5. Kiến nghị cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
Chủ động theo dõi dự thảo sửa đổi: Doanh nghiệp nên chủ động theo dõi trang web Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch & Đầu tư, các chuyên trang luật để cập nhật kịp thời các dự thảo sửa đổi Thông tư 133 từ năm 2025–2026.
Rà soát hệ thống kế toán nội bộ hiện tại: Trước khi áp dụng các điều chỉnh mới, doanh nghiệp nên đánh giá lại hệ thống tài khoản, biểu mẫu, báo cáo tài chính, xác định những điểm cần sửa đổi để phù hợp hơn với đặc thù.
Xây dựng quy chế hạch toán rõ ràng: Nếu có dự định sửa đổi, bổ sung hệ thống kế toán, doanh nghiệp nên sớm xây dựng hoặc điều chỉnh quy chế hạch toán nội bộ để làm cơ sở cho hoạt động sau này.
Đầu tư nâng cao năng lực kế toán – kiểm soát nội bộ: Với quyền tự chủ cao hơn, vai trò của nhân viên kế toán, kiểm soát nội bộ sẽ càng quan trọng – doanh nghiệp nên nâng cao kỹ năng, tuân quy trình kiểm soát, minh bạch hóa tài liệu.
Kết hợp với chính sách hỗ trợ DNNVV: Khi hệ thống kế toán minh bạch, báo cáo tài chính hợp chuẩn, doanh nghiệp sẽ dễ tiếp cận các chính sách hỗ trợ vốn, ưu đãi thuế, vay vốn ưu đãi trong khuôn khổ Luật Hỗ trợ DNNVV và các nghị định hướng dẫn.
Kết luận
Việc sửa đổi Thông tư 133/2016/TT-BTC từ năm 2026 là bước đi hợp lý để hiện đại hóa quản lý tài chính – kế toán cho DNNVV, nhằm tạo điều kiện linh hoạt hơn trong tổ chức hệ thống kế toán nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu minh bạch, tin cậy và trách nhiệm giải trình. Dựa trên định hướng tại Đề án quản lý thuế (Quyết định 3389/QĐ-BTC) và những sửa đổi trước mắt từ Thông tư 46/2025/TT-BTC, rõ ràng xu hướng là trao quyền tự chủ + hậu kiểm + kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa nên sớm chủ động chuẩn bị: rà soát hiện trạng kế toán, nâng cao năng lực kiểm soát nội bộ, theo dõi sát các dự thảo mới để kịp thời điều chỉnh khi có Thông tư sửa đổi.
Thông tin liên hệ
