Ngày 06/10/2025, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3389/QĐ-BTC, phê duyệt Đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán”.
Đề án này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình cải cách chính sách thuế, hướng tới quản lý minh bạch, công bằng và bình đẳng giữa các loại hình kinh doanh, đặc biệt là giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Theo đó, kể từ ngày 01/01/2026, các hộ kinh doanh sẽ chuyển đổi từ cơ chế nộp thuế khoán sang cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế, đồng thời được áp dụng chế độ kế toán và quản lý thuế tương đồng hơn với doanh nghiệp nhỏ.

Sự thay đổi này không chỉ giúp chuẩn hóa công tác thuế, mà còn tạo nền tảng để hộ kinh doanh phát triển, mở rộng quy mô và chuyển đổi lên doanh nghiệp thuận lợi hơn trong tương lai.

So sánh chính sách thuế giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ từ năm 2026

1. So sánh chính sách thuế giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ

Căn cứ Biểu 1 kèm theo Quyết định 3389/QĐ-BTC, có thể thấy các điểm khác biệt đáng chú ý giữa chính sách thuế hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ như sau:

1.1. Đăng ký thuế

• Hộ kinh doanh đăng ký thuế theo Luật Quản lý thuế 2019 và Thông tư 86/2024/TT-BTC, thực hiện qua cơ chế “một cửa liên thông” cùng thủ tục đăng ký hộ kinh doanh hoặc đăng ký trực tiếp tại cơ quan thuế.
  Một số trường hợp đặc biệt, như hộ kinh doanh tại khu vực biên giới, được phép đăng ký trực tiếp để tạo thuận lợi trong hoạt động mua bán hàng hóa.

• Doanh nghiệp nhỏ đăng ký thuế cũng theo Luật Quản lý thuế 2019, nhưng thực hiện thông qua hệ thống đăng ký doanh nghiệp. Trường hợp doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chuyên ngành có thể đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế theo quy định riêng của pháp luật chuyên ngành.

1.2. Thủ tục khai thuế

• Hộ kinh doanh nộp thuế khoán chỉ phải nộp tờ khai mẫu 01/CNKD mỗi năm một lần.

• Hộ kinh doanh kê khai sẽ phải thực hiện khai theo tháng hoặc theo quý, tùy vào loại thuế. Hồ sơ bao gồm tờ khai 01/CNKD, phụ lục bảng kê hoạt động 01-2/BK-HĐKD.

• Doanh nghiệp nhỏ phải lập nhiều loại tờ khai khác nhau cho thuế GTGT, TNDN, TNCN, TTĐB, tài nguyên, bảo vệ môi trường, và khai quyết toán thuế hàng năm theo quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC.

Điều này cho thấy, mức độ phức tạp trong khai thuế của doanh nghiệp nhỏ cao hơn đáng kể so với hộ kinh doanh, nhưng cũng đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong báo cáo tài chính.

1.3. Sử dụng hóa đơn

• Từ 1/6/2025, hộ kinh doanh (kể cả hộ nộp thuế khoán và hộ kê khai) đều phải sử dụng hóa đơn điện tử theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.

• Hộ khoán nếu có nhu cầu sử dụng hóa đơn, phải đề nghị cơ quan thuế cấp từng lần và nộp thuế trước khi được cấp hóa đơn.

• Hộ kê khai bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.

• Doanh nghiệp nhỏ sử dụng hóa đơn điện tử có mã cho mọi giao dịch, không phân biệt giá trị.

Như vậy, quy định mới hướng tới thống nhất hệ thống hóa đơn điện tử, đảm bảo công tác quản lý thuế điện tử minh bạch, hạn chế tình trạng gian lận hóa đơn.

2. Cách tính và nộp các loại thuế của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ

2.1. Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)

• Hộ kinh doanh nộp thuế TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu tính thuế do cơ quan thuế hoặc người nộp thuế xác định.
  Ví dụ: hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống có thể bị áp dụng tỷ lệ 1,5% thuế TNCN.

• Doanh nghiệp nhỏ nộp thuế TNDN theo công thức:

  Thuế TNDN phải nộp = (Thu nhập tính thuế – Quỹ KH&CN (nếu có)) × Thuế suất TNDN.

  Trường hợp không xác định được chi phí, doanh nghiệp nộp thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu.

2.2. Thuế giá trị gia tăng (GTGT)

• Hộ kinh doanh tính thuế GTGT = Doanh thu × Tỷ lệ % thuế GTGT, áp dụng phương pháp trực tiếp.

• Doanh nghiệp nhỏ có thể áp dụng phương pháp khấu trừ (GTGT đầu ra – GTGT đầu vào) hoặc phương pháp trực tiếp tùy theo quy mô và doanh thu.

2.3. Các loại thuế khác

Doanh nghiệp nhỏ có thể còn phải nộp thêm các loại thuế khác như:

• Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) – áp dụng cho hàng hóa, dịch vụ thuộc diện chịu thuế.

• Thuế tài nguyên – tính theo sản lượng, giá tính thuế và thuế suất.

• Thuế bảo vệ môi trường (BVMT) – tính theo số lượng hàng hóa chịu thuế nhân mức thuế tuyệt đối quy định.

Hộ kinh doanh thông thường không thuộc đối tượng chịu TTĐB hoặc BVMT, trừ khi có hoạt động sản xuất kinh doanh đặc biệt.

2.4. Hình thức nộp thuế

Hiện nay, cả hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ đều thực hiện nộp thuế điện tử qua các nền tảng như:

• iCanhan, eTax Mobile (cho hộ cá nhân kinh doanh);

• thuedientu.gdt.gov.vn (cho doanh nghiệp).

Điều này giúp đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian và chi phí hành chính.

3. Từ 01/01/2026: Hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp kê khai và tự nộp thuế

Theo Mục I, điểm 2.2 Quyết định 3389/QĐ-BTC, mục tiêu của Đề án là:

• Bỏ hoàn toàn cơ chế thuế khoán, thay bằng phương pháp kê khai, tự nộp thuế.

• Giảm ít nhất 30% thời gian và chi phí tuân thủ pháp luật thuế cho hộ kinh doanh.

• Đảm bảo 100% hộ kinh doanh được hỗ trợ thông tin, hướng dẫn chuyển đổi sang mô hình kê khai điện tử.

• Tăng tỷ lệ sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.

• 100% hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế bằng phương thức điện tử, đảm bảo thuận tiện và minh bạch.

Việc chuyển đổi này giúp hộ kinh doanh dần chuyên nghiệp hóa, minh bạch hơn trong quản lý tài chính, và dễ dàng chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp nhỏ khi đủ điều kiện.

4. Kết luận

Việc sửa đổi chính sách thuế giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ thể hiện nỗ lực của Nhà nước trong việc cải cách hệ thống thuế, hướng tới công bằng, minh bạch và hiệu quả.

Từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ chính thức bước vào giai đoạn tự kê khai – tự nộp thuế – sử dụng hóa đơn điện tử, giống như doanh nghiệp.
Sự thay đổi này không chỉ giúp nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, mà còn tạo tiền đề cho quá trình chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực thuế và kế toán doanh nghiệp.

Thông tin liên hệ