Từ ngày 01/01/2026, cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ chính thức bị xóa bỏ, thay thế bằng phương pháp kê khai, tự tính, tự nộp thuế. Đây là bước chuyển quan trọng trong tiến trình cải cách hệ thống thuế của Việt Nam, được quy định tại Quyết định 3389/QĐ-BTC và hướng dẫn chi tiết tại Công văn 297/TCS6-NVDTPC của Cục Thuế cơ sở 6 tỉnh Lào Cai.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích trách nhiệm, sự chuẩn bị cần thiết của hộ kinh doanh, đồng thời khái quát lại mô hình quản lý thuế mới khi thuế khoán không còn áp dụng.

1. Trách Nhiệm Và Sự Chuẩn Bị Của Hộ Kinh Doanh Khi Xóa Bỏ Thuế Khoán

Theo Điểm 2.2 Mục I của Đề án ban hành kèm theo Quyết định 3389/QĐ-BTC, kể từ năm 2026, toàn bộ hộ kinh doanh sẽ chuyển đổi sang hình thức kê khai thuế điện tử, tự xác định doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế phát sinh.

Để quá trình này diễn ra suôn sẻ, Cục Thuế cơ sở 6 tỉnh Lào Cai đã yêu cầu các hộ kinh doanh chủ động thực hiện một số bước chuẩn bị quan trọng:

Mở tài khoản giao dịch điện tử với cơ quan thuế

Mỗi hộ kinh doanh cần đăng ký tài khoản điện tử để thực hiện việc kê khai và nộp thuế trực tuyến. Việc chuyển sang giao dịch điện tử không chỉ giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ mà còn đảm bảo minh bạch trong toàn bộ quá trình quản lý thuế.

Sử dụng hóa đơn điện tử

Từ các tháng cuối năm 2025, hộ kinh doanh nên bắt đầu sử dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt là hóa đơn điện tử có mã khởi tạo từ máy tính tiền nếu thuộc trường hợp bắt buộc. Việc làm quen sớm với hệ thống hóa đơn điện tử sẽ giúp hộ kinh doanh không bị gián đoạn hoạt động khi chính sách mới có hiệu lực.

Mở tài khoản ngân hàng riêng phục vụ kinh doanh

Hộ kinh doanh cần mở và đăng ký riêng tài khoản ngân hàng dùng cho giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Đồng thời, ưu tiên hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, phù hợp với định hướng chuyển đổi số quốc gia và giúp cơ quan thuế dễ dàng xác định doanh thu thực tế.

Tham gia tập huấn và cập nhật thông tin thuế

Cơ quan thuế các địa phương sẽ tổ chức các lớp tập huấn về kê khai thuế điện tử, sử dụng hóa đơn điện tử, và phương pháp tính thuế mới. Hộ kinh doanh cần tham gia đầy đủ để được hướng dẫn chi tiết, đồng thời thường xuyên theo dõi thông báo từ website của Cục Thuế hoặc liên hệ trực tiếp để được hỗ trợ.

Chủ động thực hiện kê khai và nộp thuế

Kể từ 01/01/2026, hộ kinh doanh phải tự kê khai, tính và nộp thuế trên cơ sở doanh thu, chi phí và thu nhập thực tế. Mọi thông tin kê khai phải chính xác, trung thực và người nộp thuế tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung kê khai của mình.

Ngoài ra, hộ kinh doanh sẽ cần lập sổ sách kế toán đơn giản theo hướng dẫn của Bộ Tài chính để ghi nhận doanh thu, chi phí và lưu giữ chứng từ phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra thuế.

2. Khái Quát Chính Sách Thuế Đối Với Hộ Kinh Doanh Hiện Nay

Hiện tại, pháp luật thuế Việt Nam quy định hai phương pháp tính thuế dành cho hộ kinh doanh:

• Phương pháp khoán: cơ quan thuế ấn định doanh thu và mức thuế phải nộp cố định hàng năm.

• Phương pháp kê khai: người nộp thuế tự xác định doanh thu, chi phí, lợi nhuận và tính toán thuế phát sinh thực tế.

Từ năm 2026, phương pháp khoán sẽ bị bãi bỏ hoàn toàn, hộ kinh doanh sẽ chuyển sang phương pháp kê khai giống như doanh nghiệp. Khi đó, hộ kinh doanh phải đăng ký mã số thuế, sử dụng hóa đơn điện tử, kê khai thuế GTGT và thuế TNCN phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Mục tiêu của chính sách mới là tăng tính công bằng, minh bạch giữa các loại hình kinh doanh, đồng thời khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp để được hưởng ưu đãi theo Nghị quyết 68/2024/NQ-CP và Nghị quyết 198/2025/NQ-CP.

3. Mô Hình Quản Lý Thuế Hộ Kinh Doanh Khi Xóa Bỏ Thuế Khoán

Theo Bảng 2 ban hành kèm Quyết định 3389/QĐ-BTC năm 2025, mô hình quản lý thuế hộ kinh doanh được chia thành 3 nhóm theo doanh thu, với các tiêu chí và nghĩa vụ cụ thể như sau:

Nhóm 1: Doanh thu dưới hoặc bằng 200 triệu đồng/năm

Các hộ thuộc nhóm này không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Tuy nhiên, họ vẫn nên đăng ký mã số thuế và ghi chép doanh thu định kỳ để được cơ quan thuế công nhận miễn thuế. Ngoài ra, nhóm này được khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử có mã, đặc biệt trong giao dịch bán hàng cho người tiêu dùng cuối cùng.

Nhóm 2: Doanh thu trên 200 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm

Đây là nhóm chịu thuế GTGT và thuế TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu, tùy ngành nghề. Các hộ này sẽ kê khai thuế theo quý (04 lần/năm) và quyết toán thuế hàng năm.

Nếu doanh thu vượt 1 tỷ đồng/năm và có hoạt động bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng, hộ kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Đồng thời, phải mở tài khoản ngân hàng riêng phục vụ giao dịch kinh doanh.

Trong trường hợp doanh thu vượt 3 tỷ đồng trong hai năm liên tiếp, hộ kinh doanh sẽ tự động chuyển sang nhóm 3 từ năm tiếp theo.

Nhóm 3: Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm

Hộ kinh doanh thuộc nhóm 3 sẽ bị quản lý tương tự doanh nghiệp siêu nhỏ, phải áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT, tức được khấu trừ thuế đầu vào khi có chứng từ hợp lệ.

Thuế TNCN được tính theo thu nhập tính thuế x 17%, trong đó thu nhập tính thuế = doanh thu – chi phí hợp lý. Các hộ này phải kê khai theo tháng hoặc quý, bắt buộc mở tài khoản ngân hàng riêng, và thực hiện chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Trường hợp kinh doanh qua sàn thương mại điện tử

Nếu sàn có chức năng thanh toán, sàn thương mại điện tử sẽ khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, TNCN cho cá nhân theo tỷ lệ % doanh thu.
Ngược lại, nếu sàn không có chức năng thanh toán, cá nhân phải tự kê khai, nộp thuế theo từng lần phát sinh hoặc theo quý.

Đặc biệt, nếu doanh thu cuối năm dưới 200 triệu đồng, cá nhân sẽ được xử lý hoàn thuế nộp thừa.

===> Xem chi tiết tại: https://robertnguyenhuy.edu.vn/category/cac-khoa-hoc/dao-tao-mo-hinh-kinh-doanh-dich-vu-ke-toan/ho-kinh-doanh/

4. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Cơ Quan Nhà Nước

Để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế sẽ triển khai nhiều chính sách hỗ trợ miễn phí, bao gồm:

• Cung cấp phần mềm kế toán và kê khai thuế đơn giản.

• Hướng dẫn sử dụng hóa đơn điện tử và ứng dụng kê khai trực tuyến.

• Hỗ trợ tư vấn pháp lý, giải đáp vướng mắc về chính sách thuế.

• Tổ chức chương trình khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, giúp tiếp cận ưu đãi thuế và hỗ trợ vốn.

5. Kết Luận

Việc xóa bỏ thuế khoán từ 01/01/2026 là một bước tiến lớn trong cải cách quản lý thuế tại Việt Nam, hướng đến minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của người dân.

Hộ kinh doanh cần chủ động chuẩn bị ngay từ cuối năm 2025: mở tài khoản ngân hàng, tập huấn kê khai thuế điện tử, sử dụng hóa đơn điện tử và ghi chép sổ sách rõ ràng. Đây là thời điểm quan trọng để mỗi hộ kinh doanh thích ứng kịp thời với mô hình quản lý thuế hiện đại, đảm bảo quyền lợi, nghĩa vụ và phát triển bền vững trong môi trường kinh tế số.

Thông tin liên hệ