Từ ngày 01/01/2026, Luật Việc làm 2025 chính thức có hiệu lực, kéo theo hàng loạt điều chỉnh quan trọng trong chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Những thay đổi này nhằm đảm bảo tính công bằng, minh bạch và kịp thời cho người lao động khi mất việc làm.
Dưới đây là 03 thay đổi lớn về bảo hiểm thất nghiệp mà người lao động và người sử dụng lao động cần đặc biệt lưu ý.
1. Sẽ Không Được Hưởng Trợ Cấp Thất Nghiệp Khi Đủ Điều Kiện Hưởng Lương Hưu
Theo Luật Việc làm 2013, người “đã hưởng lương hưu” thì không được nhận trợ cấp thất nghiệp. Tuy nhiên, quy định này lại tạo ra một kẽ hở pháp lý: nhiều trường hợp người lao động đã đủ điều kiện nghỉ hưu nhưng chưa nộp hồ sơ vẫn có thể xin hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời gian ngắn.
Để khắc phục bất cập này, Luật Việc làm 2025 (Điểm a Khoản 1 Điều 38) quy định rõ:
Người lao động chấm dứt hợp đồng lao động khi đã đủ điều kiện hưởng lương hưu sẽ không được hưởng trợ cấp thất nghiệp, dù họ đã hay chưa làm thủ tục nghỉ hưu.
Như vậy, kể từ năm 2026, cơ quan bảo hiểm sẽ căn cứ vào điều kiện đủ tuổi và thời gian đóng bảo hiểm xã hội để xác định người lao động có còn thuộc đối tượng hưởng trợ cấp thất nghiệp hay không. Quy định mới giúp ngăn chặn tình trạng trục lợi quỹ BHTN, đồng thời đảm bảo quỹ được sử dụng đúng mục đích hỗ trợ người thực sự thất nghiệp.
2. Nhận Trợ Cấp Thất Nghiệp Nhanh Hơn
Một điểm thay đổi rất đáng chú ý là thời gian chi trả trợ cấp được rút ngắn đáng kể.
Theo Khoản 3 Điều 50 Luật Việc làm 2013, người lao động được hưởng trợ cấp từ ngày thứ 16 kể từ khi nộp đủ hồ sơ.
Trong khi đó, Luật Việc làm 2025 (Khoản 3 Điều 39) quy định thời điểm hưởng được tính từ ngày làm việc thứ 11 kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hợp lệ.
Điều này có nghĩa là, người lao động sẽ nhận tiền sớm hơn 5 ngày làm việc so với trước đây. Đây là bước cải tiến quan trọng, rút ngắn thời gian chờ đợi và giúp người thất nghiệp ổn định cuộc sống nhanh hơn trong giai đoạn khó khăn.
3. Công Bằng Hơn Với Mức Hưởng Tối Đa Thống Nhất
3.1. Quy định cũ gây chênh lệch giữa các nhóm lao động
Theo Điều 50 Luật Việc làm 2013, mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa được tính khác nhau tùy nhóm đối tượng:
Không quá 05 lần mức lương cơ sở/tháng đối với người hưởng lương theo chế độ Nhà nước.
Không quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng/tháng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng với doanh nghiệp.
Tuy nhiên, do mức lương cơ sở thấp hơn nhiều so với lương tối thiểu vùng, nên cán bộ, viên chức Nhà nước thường bị thiệt thòi hơn về quyền lợi khi hưởng BHTN.
3.2. Quy định mới: Một công thức chung cho tất cả
Luật Việc làm 2025 đã xóa bỏ sự chênh lệch này bằng quy định thống nhất tại Khoản 1 Điều 39:
Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa không quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm người lao động chấm dứt hợp đồng lao động.
Nhờ đó, mọi người lao động — dù làm việc trong khu vực Nhà nước hay ngoài Nhà nước — đều được tính mức hưởng công bằng và bình đẳng. Quy định mới giúp đơn giản hóa việc áp dụng, đồng thời đảm bảo nguyên tắc “cùng đóng – cùng hưởng” trong hệ thống bảo hiểm xã hội.
4. Đối Tượng Tham Gia Bảo Hiểm Thất Nghiệp
Theo Điều 43 Luật Việc làm 2013, các đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm thất nghiệp bao gồm:
4.1. Người lao động
Người lao động phải tham gia BHTN khi làm việc theo một trong các loại hợp đồng sau:
Hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn.
Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng.
Nếu người lao động ký nhiều hợp đồng lao động cùng lúc, thì chỉ hợp đồng đầu tiên đang thực hiện sẽ được tính đóng BHTN.
Lưu ý: Người đang hưởng lương hưu hoặc làm giúp việc gia đình thì không phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp.
4.2. Người sử dụng lao động
Bao gồm các tổ chức, cá nhân có thuê mướn lao động theo hợp đồng, cụ thể:
Cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị – xã hội.
Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, tổ hợp tác và các tổ chức khác có thuê lao động.
Tổ chức quốc tế, cơ quan nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.
5. Kết Luận
Ba thay đổi lớn về bảo hiểm thất nghiệp từ 01/01/2026 không chỉ giúp ngăn ngừa tình trạng lợi dụng chính sách, mà còn tăng tốc độ chi trả và bảo đảm quyền lợi công bằng hơn giữa các nhóm người lao động.
Với các doanh nghiệp, cần cập nhật quy định mới, rà soát lại danh sách người tham gia và quy trình chấm dứt hợp đồng để tránh sai phạm. Còn người lao động nên theo dõi sát quy trình đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp, đảm bảo hồ sơ đầy đủ để được giải quyết nhanh chóng theo Luật Việc làm 2025.
Thông tin liên hệ
